Gorące tematy: Wolni i Solidarni Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
4362 posty 1977 komentarzy

Bogusław Jeznach

Bogusław Jeznach - Dzielić się wiedzą, zarażać ciekawością.

Urodzaj egzoplanet

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

AD ASTRA (45) Najbardziej płodną obecnie dziedziną w astronomii są poszukiwania planet wokół obcych słońc.

 

Przed rokiem 1992 astronomowie mogli jedynie zakładać istnienie obcych planet. Właśnie wtedy jednak ogłoszono odkrycie pierwszych takich światów, krążących wokół pulsara zwanego PSR 1257+12, oddalonego o około 2300 lat świetlnych od Ziemi. Obecnie astronomowie mają już nadmiar egzoplanet i nie wiedzą, co z nimi zrobić. Encyklopedia planet poza układem słonecznym wymienia 3767 potwierdzonych przypadków, a tysiące kolejnych detekcji czeka na potwierdzenie.

Ten potok odkryć uczynił egzoplanetologię jedną z najbardziej ekscytujących dziedzin astronomii. Ale jest to również frustrujące, ponieważ większość tych planet jest tak daleko, że poza faktem ich istnienia niewiele można się o nich dowiedzieć. Dane dotyczące większości z nich są ograniczone do orbit, po których krążą wokół swoich gwiazd macierzystych, oraz do oszacowania ich rozmiarów i mas.

To się jednak wkrótce zmieni. 18 kwietnia kosmiczny teleskop nazwany Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS), został wystrzelony na orbitę z przylądka Canaveral na Florydzie. TESS został zaprojektowany do badania niemal całego nieba, szukając jednak dowodów na obecność planet przede wszystkim wokół najbliższych (a tym samym najjaśniejszych) gwiazd - czyli tych, które najłatwiej jest badać bardziej szczegółowo.

W trakcie swojej dwuletniej misji TESS będzie oglądał około 200 000 gwiazd znajdujących się najbliżej Ziemi, obserwując wyraźne spadki jasności spowodowane przejściem planety przed gwiazdą. Ta metoda, zwana tranzytową, polega na ustawieniu się w jednej linii płaszczyzny orbity planety z instrumentem wykonującym obserwację. Oznacza to, ze tylko niewielka część planet okrążających omawiane gwiazdy będzie wykrywalna. Niemniej jednak, zakładając, że kosmiczne otoczenie Ziemi jest podobne do średniej galaktycznej, w obiektywie TESS powinno pojawić się około 3000 planet.

Chodzi o to, aby sporządzić listę najciekawszych obiektów do obserwacji potem za pomocą innych instrumentów wykorzystujących inne metody. Jedną z takich metod (którą  wykryto planety PSR 1257 + 12) jest pomiar drgania, jakie grawitacja planety powoduje u gwiazdy macierzystej podczas jej okrążania. Takie pomiary ujawniają masę planety. Ponieważ metoda tranzytowa TESS ujawni wcześniej wielkość danej planety, oba pomiary razem dadzą wystarczającą ilość informacji do obliczenia jej gęstości, a zatem do wywnioskowania, czy jest ona zbudowana ze skał czy z gazu. Obecnie na całym świecie ulepsza się kilka teleskopów mając na uwadze właśnie takie obserwacje wspomagające misję TESS.

W oparciu o istniejące dane, spośród 3000 planet, które TESS ma szanse znaleźć, prawdopodobnie około 500 będzie skalistymi kulami o promieniach nawet dwukrotnie większych od Ziemi. Spośród nich kilkadziesiąt może krążyć po orbicie w nadającej się do zamieszkania strefie swoich gwiazd macierzystych, gdzie panują temperatury odpowiednie dla utrzymania się na ich powierzchni wody w stanie ciekłym.

Ponieważ dopiero taka woda jest warunkiem istnienia wszystkich form ziemskiego życia, szukanie jej w kosmosie stanowi dobry punkt wyjścia dla poszukiwania życia poza Ziemią. A ponieważ planety badane przez TESS będą tak blisko Ziemi, powinno być możliwe takze sprawdzenie, czy rzeczywiście jest na nich woda, a nie tylko to, czy może ona tam być.

Nowa generacja instrumentów, w tym ultra-duże naziemne teleskopy i opóźniony, a mocno juz ponadbudżetowy teleskop kosmiczny o nazwie James Webb, który ma zostać wystrzelony w roku 2020, będą w stanie obserwować światło gwiazd przechodzące przez atmosferę obcej planety w drodze do Ziemi, i z tego wnioskować o składzie chemicznym jej atmosfery. Obecność pewnych gazów byłaby kuszącą wskazówką, że planety te mogą odgrywać rolę siedzib jakichś form życia. Na przykład jednoczesna obecność metanu i tlenu wzbudziłaby zapewne ogromne zainteresowanie, ponieważ te dwa gazy szybko reagują ze sobą, a zatem wymagają stałej odnowy, aby mogły współistnieć. Co miałoby być źródłem każdego z nich?

W przypadku najbliższych światów może być także możliwe zrobienie zdjęć powierzchni planet. To może pokazać ogólne szczegóły ich geografii, jak np. jaka część powierzchni skalistej planety jest pokryta cieczą, a ile stanowią na niej lądy. Postęp jaki dokonał się przez niecałe 30 lat, zaczynając od zupełnej niewiedzy o istnieniu obcych planet do sporządzenia choćby zgrubnych map ich powierzchni, byłby wyczynem o niezwykłej skali. Nie dziwmy się więc ożywieniu, jakie narasta w świecie astronomów.

 

/wg.   MIT, Exoplanet Database Press/

 


 W stałym cyklu AD ASTRA poświęconeu astronomii, astrofizyce, planetologii itp. na moim blogu ukazały się dotychczas: 

 

01.Świt na planetoidach (1.08.2011)

02.Nowa (de)generacja satelitów (8.08.2011)

03.Gwiazdy z wiekiem (12.08.2011)

04.Wrzesień dla Merkurego (3.09.2011)

05.Wenus przejdzie mimo? (cz.I) (7.10.2011)

06.Wenus przejdzie mimo? (cz.II) (8.10.2011)

07.Druga Ziemia (13.12.2011)

08.Ciemna strona świata cz.I (27.05.2012)

09.Ciemna strona świata cz.II (28.05.2012)

10.Ciemna strona świata cz.III (29.05.2012)

11.Życie na księżycach (17.11.2012)

12.Zapach ciemnej materii (13.04.2013)

13.Holowanie asteroid (22.04.2013)

14.Wielka zagłada permska (3.08.2013)

15.Podróże na krańce świata (23.10.2013) (film)

16.Wirowanie czarnej dziury (25.11.2013)

17.Pogoń za wodorem (1.12.2013)

18.Układy planetarne (14.12.2013) (film)

19.Planck i gromady galaktyk (28.12.2013)

20.Filatelistyka planetarna (9.02.2014)

21.Podzielić księżyc (18.02.2014)

22.Planetoida jak ziemniak (1.03.2014)

23.Kapsuła czasu (19.11.2014)

24.Blade błękitne kropki (21.01.2015)

25.Zagrożenie z planetoid (23.02.2015) (film)

26.Galaktyczny wampir (27.02.2015)

27.Spod ciemnej gwiazdy (21.03.2015)

28.Najważniejsze odkrycia astronomii (6.04.2015) (film)

29.Największe w kosmosie (12.04.2015) /film/

30.Przyjaciel Księżyc (8.05.2015) /film/

31.Tam życie, gdzie woda (11.06.2015)

32.Spotkanie z Plutonem (16.07.2015)

33.Śledź tę przestrzeń (30.07.2015)

34.Życie w Kosmosie? (30.07.2015)

35.Na tropach ciemnej materii (22.10.2015) /film/

36.Ewolucja gwiazd (31.12.2015)

37.Makroskalowa budowa wszechświata (24.03.2016)

38.Najdziwniejsze planety (28.07.2016)

39.Obcy w kosmosie (4.08.2016)

40.De Stella Nova (7.09.2017)

41.Twardy deszcz (14.09.2017)

42.Addio, Cassini (21.09.2017)

42.Gość spoza Słońca (4.01.2018)

43.Ocean na Plutonie (18.01.2018)

44.Lawina z Drogi Mlecznej (17.05.2018)

45.Urodzaj egzoplanet (27.06.2018)

 

 

KOMENTARZE

  • @
    -Nara, jeszcze się zobaczymy
    -Jasne, Ziemia przecież okrągła.
    https://cs11.pikabu.ru/post_img/2018/04/30/9/1525101927181221918.jpg
  • Bogusław Jeznach
    No dobra, a teraz na poważnie
    О сколько нам открытий чудных
    Готовят просвещенья дух
    И Опыт, сын ошибок трудных,
    И Гений, парадоксов друг,
    И Случай, бог изобретатель.

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031