Gorące tematy: Wolni i Solidarni Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
3991 postów 1863 komentarze

Bogusław Jeznach

Bogusław Jeznach - Dzielić się wiedzą, zarażać ciekawością.

De Stella Nova

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

AD ASTRA (40) Za pięć lat ma się pojawić nowa, ciekawa gwiazda. Ale taka prawdziwa, na niebie.

Astronomowie-amatorzy mogą sobie wpisać nową datę w swoich pamiętnikach. W połowie marca 2022 roku w konstelacji Łabędzia, pojawi się „nova”, czyli nowa gwiazda. Same takie nowe gwiazdy nie są szczególnie warte uwagi. Kilkadziesiąt ich pojawia się co roku choćby tylko w naszej galaktyce, czyli na Drodze Mlecznej. Ale ta będzie z dwóch powodów wyjątkowa.

Po pierwsze, będzie to jej intensywność: jeśli mieszkamy gdzieś, gdzie nocą jest dość ciemno, czyli na pewno nie w dużym mieście, to będzie ona wystarczająco jasna, aby ją zobaczyć gołym okiem. Po drugie, będzie to pierwsza nova, której istnienie zostało przewidziane przed faktem jej pojawienia się. Zakładając, że wszystko pójdzie zgodnie z harmonogramem, jej odkrycie wyliczeniami będzie należało do Lawrence'a Molnara, astronoma z Calvin College, w stanie Michigan i jego zespołu, który wyłożył swoje prognozy w artykule właśnie opublikowanym w Astrophysical Journal.

Jest to opowieść o ponadczasowym posmaku naukowego romantyzmu. "De Stella Nova" to także i przede wszystkim tytuł książki wydanej w 1573 roku przez duńskiego astronoma Tycho Brahe. Jest w niej mowa o gwieździe, którą dziś by nazwano supernową, która pojawiła się na niebie rok wcześniej. Udowodniając, że ta "nowa gwiazda" była bardzo daleko od Ziemi, a przynajmniej dużo dalej niż Księżyc - Brahe zadał śmiertelny cios poglądowi  Arystotelesa, w tym czasie szeroko rozpowszechnionemu w Europie, jakoby niebiosa były niezmienne i doskonałe, a zestaw widzianych ciał niebieskich - stały i niewzruszony.

Aliści sama nazwa jest błędna. Novae nie są nowymi gwiazdami. Raczej są eksplozjami, które zachodzą w gwiazdach istniejących, drastycznie, ale tylko na krótko zwiększając ich jasność. Jest ich kilka rodzajów, ale nova dra Molnara pojawi się, gdy jeden z członków dwugwiazdowego systemu, jakie dość często są obserwowane na niebie, zderzy się z drugim, powodując ogromne i gwałtowne wyładowanie energii.

Zainteresowanie dr Molnara narodziło się podczas konferencji w 2013 roku, gdy japońska astronomka Karen Kinemuchi przedstawiła zaskakujące odkrycia dotyczące gwiazdy, którą dostrzegł Kepler, teleskop kosmiczny zaprojektowany głównie do polowania na egzoplanety, czyli planety innych gwiazd, na zewnątrz Układu Slonecznego. Kiedy dr Molnar i jego zespół obserwowali tę gwiazdę, nazwaną  KIC9832227 - odkryli, że jest to tzw. „contact binary”, para gwiazd leżących tak blisko siebie, że mniejsza z nich krąży w atmosferze tej większej.

Odkryli także, że mniejsza gwiazda kręci się szybciej, a tym samym bliżej swego większego towarzysza niż wtedy, kiedy dr Kinemuchi dokonała swoich pierwotnych pomiarów. Oznaczało to, ze para ta idzie na zderzenie. Dalsze obserwacje potwierdziły, że mała gwiazda krążyła rzeczywiście po spirali zbliżając się w kierunku towarzyszki. Na podstawie obserwacji innej pary takich binarnych gwiazd - V1309 Scorpii, który w 2008 roku stał się supernovą, naukowcy mogli przewidzieć czas ich zderzenia, które – jak mają nadzieję - powinno im wyjść z dokładnością około siedmiu miesięcy. Najbardziej prawdopodobna data to jedna piąta jej drogi w roku 2022. Czyli w połowie marca.

Skuteczne przewidywanie pojawu gwiazdy novej będzie interesujące nie tylko dla amatorskich obserwatorów nocnego nieba. Astronomowie zbudowali modele matematyczne w celu opisania tego, co dzieje się w takich wypadkach, ale testowanie ich wobec rzeczywistości jest trudne. Wszystkie znane novae zostały wykryte już potem, kiedy się pojawiły. Każdy, kto chce zbadać, co dzieje się przed eksplozją, musi przesiewać stare spostrzeżenia i obserwacje, mając nadzieję, że niektóre informacje o gwieździe pre-novej zostały gdzieś nagrane przypadkowo. Obecnie, uzbrojeni w przewidywania i obliczenia dra Molnara astronomowie będą mogli obserwować samo zjawisko jak i jego następstwa na żywo. (BJ)

 

Tycho Brahe

Lawrence Molnar

 

Karen Kinemuchi

 

W stałym cyklu AD ASTRA poświęconym  astronomii, astrofizyce, planetologii itp. na moim blogu ukazały się dotychczas: 

 

01.Świt na planetoidach (1.08.2011)

02.Nowa (de)generacja satelitów (8.08.2011)

03.Gwiazdy z wiekiem (12.08.2011)

04.Wrzesień dla Merkurego (3.09.2011)

05.Wenus przejdzie mimo? (cz.I) (7.10.2011)

06.Wenus przejdzie mimo? (cz.II) (8.10.2011)

07.Druga Ziemia (13.12.2011)

08.Ciemna strona świata cz.I (27.05.2012)

09.Ciemna strona świata cz.II (28.05.2012)

10.Ciemna strona świata cz.III (29.05.2012)

11.Życie na księżycach (17.11.2012)

12.Zapach ciemnej materii (13.04.2013)

13.Holowanie asteroid (22.04.2013)

14.Wielka zagłada permska (3.08.2013)

15.Podróże na krańce świata (23.10.2013) (film)

16.Wirowanie czarnej dziury (25.11.2013)

17.Pogoń za wodorem (1.12.2013)

18.Układy planetarne (14.12.2013) (film)

19.Planck i gromady galaktyk (28.12.2013)

20.Filatelistyka planetarna (9.02.2014)

21.Podzielić księżyc (18.02.2014)

22.Planetoida jak ziemniak (1.03.2014)

23.Kapsuła czasu (19.11.2014)

24.Blade błękitne kropki (21.01.2015)

25.Zagrożenie z planetoid (23.02.2015) (film)

26.Galaktyczny wampir (27.02.2015)

27.Spod ciemnej gwiazdy (21.03.2015)

28.Najważniejsze odkrycia astronomii (6.04.2015) (film)

29.Największe w kosmosie (12.04.2015) /film/

30.Przyjaciel Księżyc (8.05.2015) /film/

31.Tam życie, gdzie woda (11.06.2015)

32.Spotkanie z Plutonem (16.07.2015)

33.Śledź tę przestrzeń (30.07.2015)

34.Życie w Kosmosie? (30.07.2015)

35.Na tropach ciemnej materii (22.10.2015) /film/

36.Ewolucja gwiazd (31.12.2015)

37.Makroskalowa budowa wszechświata (24.03.2016)

38.Najdziwniejsze planety (28.07.2016)

39.Obcy w kosmosie (4.08.2016)

40.De Stella Nova (7.09.2017)

 

KOMENTARZE

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930