Gorące tematy: Ryszard Opara: „AMEN” Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
4573 posty 2072 komentarze

Bogusław Jeznach

Bogusław Jeznach - Dzielić się wiedzą, zarażać ciekawością.

Bento

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

KUCHNIE ŚWIATA (01) Na moim blogu otwieram nowy wtorkowy cykl pt. Kuchnie świata. Kuchnia to bowiem także kultura i to często wysokiej próby, a także sztuka i piękno odbierane nosem, podniebieniem, a często i oczami. Oto przykład:

Bento(弁当)to japońska wałówka zabierana w specjalnym pudełku jako drugie śniadanie do pracy, szkoły, przedszkola albo na wycieczkę. Potrawy układa się w nim i ozdabia tak, aby tworzyły atrakcyjne optycznie scenki, różne postacie, kwiatki, itp.  Im ładniejsza, bardziej kolorowa i bardziej wypracowana aranżacja – tym silniejszy jest przekaz miłości osoby, która ją przygotowała (mama, żona) wobec osoby, dla której bento jest przeznaczone (mąż, dziecko itp.). Bento to kulinarna pocztówka z życzeniami, zwykle własnej, kuchennej roboty. Wszystko co się zabiera z domu, aby zjeść poza nim można nazwać bento. Jest to także sposób jedzenia i całe, ważne zjawisko kulturowe, które się wokół niego rozwinęło.

 

Współcześnie także japońskie restauracje nastawija się na przyrządzanie dań bento, a niektóre nawet się w tym specjalizują jako bary bento (弁当屋  bentō-ya).  Gotowe beto sprzedaje się także w wielkich sklepach spożywczych. Na różne okazje poleca się różne rodzaje bento i różne składniki. Jest to nieskończone pole do inwencji i ogromnej aktywności rynkowej. Roczna sprzedaż gotowych dań bento w Japonii osiąga dziś równowartość 16 mld $. 

 

Bento zaistniało jako pojemniczek z ryżem zabierany na drogę, ale w ciągu wieków zostało dopracowane w obecne wyszukane formy przypominające jadalne dzieła sztuki. Takie wyrafinowanie Japończycy nazywają kawaii. O pierwszym prototypie  bento można mówic już VI-VIII wieku kiedy była to porcja gotowanego lub tylko namoczonego  ryżu zwana kare-ii. Z czasem zastąpiły je  nigiri-meshi – lepkie gałki z gotowanego ryżu. Odmiana uprawiana w japonii jest kleista i kulki takie były wygodne do szybkiego spożycia w trakcie różnych zadań, wypraw lub podróży. Epoka Meidzi, która zaczęła się 400 lat temu była początkiem epoki pokoju i dostatku. Zwykli ludzie zaczęli częściej podróżować i pielgrzymować po kraju, np. aby podziwiać kwitnące sady wiśni albo drzew ume zwanych japońską morelą (Prunus mume), pochodzących z Chin, gdzie znane są jako梅花 (méihuā),  a także inne zjawiska przyrody. Oznaczało to wielki rozkwit kultury bento. Pojawiły się luksusowe zestawy potraw i smakołyków w specjalnych pudełkach podróżnych.  W ślad za chińską tradycją potrawy zaczęto przyrządzać w pięciu kolorach (czerwony, żółty, zielony, biały i czarny)  i pięciu smakach (słodki, kwaśny, gorzki, słony i umami) co także zwiększało ich wartość odżywczą. Przyjemność posiłku na świeżym powietrzu umiłało dodatkowo to że bento zabierano w pięknych wielopiętrowych  pojemnikach zwanych ojiu,  artystycznie wykonanych z laki, w których często zabierano także (okropną w smaku) wódkę sake.

 

W XVIII wieku wielką popularność zdobył w Japonii teatr kabuki, w którym przedstawienia trwały cały dzień. Na widowni serwowano wtedy bento słusznie nazwane  maku-no-uchi (między aktami). Stanowiły one wielką atrakcję pobytu w teatrze ze względu na wymyślną różnorodność składników,, na ogół niedostępnych na codzien i bedącyh często niespodzianką, o której często opowiadano potem więcej niż o samym przedstawieniu. Do dziś nazywa się tak gotowe bento o szczególnie różnorodnym i wymyślnym  składzie. Zwyczaj ten bardzo ożywił kulturę kulinarną w Japonii. Dziś bento jest nieodzowną częścią każdej „majówki”, wycieczki za miasto lub do parku (w specjalnym zawiniątku „furushki”), a także podróży koleją, gdzie można wybrać specjalną odmianę bento  tzw. ekiben („bento dworcowe”).  Nimal każda stacja kolejowa w Japonii oferuje swoje specjalności bento, często w specjalnych pudełkach. Mogą to być naczynia,ceramiczne lub plastikowe np. w kształcie świnki, wagonika albo miseczki, które po zjedzeniu dania można zabrać do domu i wykorzystać w innym celu np. jako skarbonkę, doniczkę lub czarkę do ryżu.

Oprócz różnych naczyń i ich zawartości, różne kompozycje bento noszą własne, pomysłowe, a często i poetyckie nazwy, z którym wiąże się ich zwartość i symbolika składnikow.  Np. iso-no isaribi nawiązuje do przynęty używanej do połowu mątw  i zawiera sporo przysmaków z  morza. Inne - shutsu-jin  oznacza „przygotowania do wojny”, ponieważ  zawiera kasztany i ślimaki będące symbolami dawnej broni., a beppin-san  oznacza piekną kobietę i ma służyć powiększaniu urody. Duże znaczenie przywiązuje się również do kształtów i kolorów: z warzyw wycina się płatki, z parówek robi się „ośmiorniczki”, jaja na twardo wycina się w ząbkowane „słoneczka” itp.  Domowe bento, zwłaszcza przyrządzane przez mamy dla dzieci do przedszkoli i szkół, ma do przyjemności jedzenia dodać element zabawy, wywołać więcej zainteresowania jedzeniem, a także zwiększyć kontakty między dziećmi, które sobie je pokazują.  Wiele mam lubi się także popisać niezwykłymi kompozycjami bento przed swymi koleżankami, robi zdjęcia swoich bento,zamieszcza je w internecie itp. są także konkursy bento, zarówno fizycznych potraw, jak i zdjęć albo filmów.

 

Ma to jednak i poważną ujemną stronę.  W ceniącej perfekcję Japonii bento jest przedmiotem osobnej rywalizacji pomiędzy matkami lub żonami w przygotowywaniu najbardziej wymyślnych bento dla ich dzieci do szkoły i mężów do pracy. Szczególnie dzieci w szkole prześcigają się w tym, kto ma bardziej wykwintne i pomysłowo przygotowane bento. Kobietom przybywa zatem nowy i regularny obowiązek. Wiele z nich wstaje o 5:00 rano aby zdążyć popracować dodatkową godzinę nad układaniem zawartości pudełka ze śniadaniem. Organizowane są wystawy i konkursy bento, także fotograficzne, istnieją też blogi na temat bento jako hobby. Japońscy socjolodzy i psycholodzy już ostrzegają w mediach, że bento to jeszcze jedno pole przesadnej w Japonii rywalizacji w niemal każdej możliwej dziedzinie.

Pudełka i pojemniki w których nosi się i jada bento to temat jakby osobny. Do najbardziej tradycyjnych i chyba najlepszych należą drewniane pudełka zwane wappa, wyrabiane ręcznie metodą rzemieślniczą przez specjalne warsztaty. Surowcem jest głównie wysokiej jakości drewno cyprysowe lub cedrowe pocięte w cienkie paski odpowiedniej grubości, które najpierw sparza się i namacza w gorącej wodzie, aby nabrały elastyczności,  a następnie formuje na specjalnym obłym „kopycie” drewnianym  i „zszywa” tasiemką z kory wiśni. Takie drewniane pudełka wyciągają nadmiar wilgoci z włożonego do nich ryżu, dzięki czemu ryż nie klei się zanadto. Poza tym ryż przechodzi wtedy dodatkowo ciekawym aromatem drewna. W prefekturze Akita, gdzie wyrabia się ich najwięcej, ulubionym surowcem jest drewno cedrowe. W przypadku najczęściej produkowanych pudełek piętrowych, wnętrze górnego pokładu pokrywa się laką, co zapewnia wodoszczelność i większą trwałość. Dzięki temu soki i sosy z górnego pokładu nie przesączają się na dolny, gdzie zwykle wkłada się jeszcze ciepły ryż.

 

Wokół tradycji bento rozwinęła się cała kultura, także style kulinarne i lokalne odmiany potraw, restauracje itp. Do tej tradycji sięgaja korzenie sushi, sashimi, hannari, kaiseki – wyrasta z nich wielka i ważna część kultury Japonii, wszystko to co pokazuje świat w miniaturze, jak bonsai, ikebana etc.  Zapraszam teraz na półgodzinny film, który ciekawie pokazuje i streszcza prawie  wszystko to, co zostało tu omówione.

 

 

KOMENTARZE

  • Kamczatka
    Ekologiczna kuchnia na Kamczatce 8-))))

    https://pbs.twimg.com/media/CpM-jxzWIAAq5xW.jpg

    5+

    Pozdrawiam

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031