Gorące tematy: Wolni i Solidarni Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
3904 posty 1831 komentarzy

Bogusław Jeznach

Bogusław Jeznach - Dzielić się wiedzą, zarażać ciekawością.

Bento

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

KUCHNIE ŚWIATA (01) Na moim blogu otwieram nowy wtorkowy cykl pt. Kuchnie świata. Kuchnia to bowiem także kultura i to często wysokiej próby, a także sztuka i piękno odbierane nosem, podniebieniem, a często i oczami. Oto przykład:

Bento(弁当)to japońska wałówka zabierana w specjalnym pudełku jako drugie śniadanie do pracy, szkoły, przedszkola albo na wycieczkę. Potrawy układa się w nim i ozdabia tak, aby tworzyły atrakcyjne optycznie scenki, różne postacie, kwiatki, itp.  Im ładniejsza, bardziej kolorowa i bardziej wypracowana aranżacja – tym silniejszy jest przekaz miłości osoby, która ją przygotowała (mama, żona) wobec osoby, dla której bento jest przeznaczone (mąż, dziecko itp.). Bento to kulinarna pocztówka z życzeniami, zwykle własnej, kuchennej roboty. Wszystko co się zabiera z domu, aby zjeść poza nim można nazwać bento. Jest to także sposób jedzenia i całe, ważne zjawisko kulturowe, które się wokół niego rozwinęło.

 

Współcześnie także japońskie restauracje nastawija się na przyrządzanie dań bento, a niektóre nawet się w tym specjalizują jako bary bento (弁当屋  bentō-ya).  Gotowe beto sprzedaje się także w wielkich sklepach spożywczych. Na różne okazje poleca się różne rodzaje bento i różne składniki. Jest to nieskończone pole do inwencji i ogromnej aktywności rynkowej. Roczna sprzedaż gotowych dań bento w Japonii osiąga dziś równowartość 16 mld $. 

 

Bento zaistniało jako pojemniczek z ryżem zabierany na drogę, ale w ciągu wieków zostało dopracowane w obecne wyszukane formy przypominające jadalne dzieła sztuki. Takie wyrafinowanie Japończycy nazywają kawaii. O pierwszym prototypie  bento można mówic już VI-VIII wieku kiedy była to porcja gotowanego lub tylko namoczonego  ryżu zwana kare-ii. Z czasem zastąpiły je  nigiri-meshi – lepkie gałki z gotowanego ryżu. Odmiana uprawiana w japonii jest kleista i kulki takie były wygodne do szybkiego spożycia w trakcie różnych zadań, wypraw lub podróży. Epoka Meidzi, która zaczęła się 400 lat temu była początkiem epoki pokoju i dostatku. Zwykli ludzie zaczęli częściej podróżować i pielgrzymować po kraju, np. aby podziwiać kwitnące sady wiśni albo drzew ume zwanych japońską morelą (Prunus mume), pochodzących z Chin, gdzie znane są jako梅花 (méihuā),  a także inne zjawiska przyrody. Oznaczało to wielki rozkwit kultury bento. Pojawiły się luksusowe zestawy potraw i smakołyków w specjalnych pudełkach podróżnych.  W ślad za chińską tradycją potrawy zaczęto przyrządzać w pięciu kolorach (czerwony, żółty, zielony, biały i czarny)  i pięciu smakach (słodki, kwaśny, gorzki, słony i umami) co także zwiększało ich wartość odżywczą. Przyjemność posiłku na świeżym powietrzu umiłało dodatkowo to że bento zabierano w pięknych wielopiętrowych  pojemnikach zwanych ojiu,  artystycznie wykonanych z laki, w których często zabierano także (okropną w smaku) wódkę sake.

 

W XVIII wieku wielką popularność zdobył w Japonii teatr kabuki, w którym przedstawienia trwały cały dzień. Na widowni serwowano wtedy bento słusznie nazwane  maku-no-uchi (między aktami). Stanowiły one wielką atrakcję pobytu w teatrze ze względu na wymyślną różnorodność składników,, na ogół niedostępnych na codzien i bedącyh często niespodzianką, o której często opowiadano potem więcej niż o samym przedstawieniu. Do dziś nazywa się tak gotowe bento o szczególnie różnorodnym i wymyślnym  składzie. Zwyczaj ten bardzo ożywił kulturę kulinarną w Japonii. Dziś bento jest nieodzowną częścią każdej „majówki”, wycieczki za miasto lub do parku (w specjalnym zawiniątku „furushki”), a także podróży koleją, gdzie można wybrać specjalną odmianę bento  tzw. ekiben („bento dworcowe”).  Nimal każda stacja kolejowa w Japonii oferuje swoje specjalności bento, często w specjalnych pudełkach. Mogą to być naczynia,ceramiczne lub plastikowe np. w kształcie świnki, wagonika albo miseczki, które po zjedzeniu dania można zabrać do domu i wykorzystać w innym celu np. jako skarbonkę, doniczkę lub czarkę do ryżu.

Oprócz różnych naczyń i ich zawartości, różne kompozycje bento noszą własne, pomysłowe, a często i poetyckie nazwy, z którym wiąże się ich zwartość i symbolika składnikow.  Np. iso-no isaribi nawiązuje do przynęty używanej do połowu mątw  i zawiera sporo przysmaków z  morza. Inne - shutsu-jin  oznacza „przygotowania do wojny”, ponieważ  zawiera kasztany i ślimaki będące symbolami dawnej broni., a beppin-san  oznacza piekną kobietę i ma służyć powiększaniu urody. Duże znaczenie przywiązuje się również do kształtów i kolorów: z warzyw wycina się płatki, z parówek robi się „ośmiorniczki”, jaja na twardo wycina się w ząbkowane „słoneczka” itp.  Domowe bento, zwłaszcza przyrządzane przez mamy dla dzieci do przedszkoli i szkół, ma do przyjemności jedzenia dodać element zabawy, wywołać więcej zainteresowania jedzeniem, a także zwiększyć kontakty między dziećmi, które sobie je pokazują.  Wiele mam lubi się także popisać niezwykłymi kompozycjami bento przed swymi koleżankami, robi zdjęcia swoich bento,zamieszcza je w internecie itp. są także konkursy bento, zarówno fizycznych potraw, jak i zdjęć albo filmów.

 

Ma to jednak i poważną ujemną stronę.  W ceniącej perfekcję Japonii bento jest przedmiotem osobnej rywalizacji pomiędzy matkami lub żonami w przygotowywaniu najbardziej wymyślnych bento dla ich dzieci do szkoły i mężów do pracy. Szczególnie dzieci w szkole prześcigają się w tym, kto ma bardziej wykwintne i pomysłowo przygotowane bento. Kobietom przybywa zatem nowy i regularny obowiązek. Wiele z nich wstaje o 5:00 rano aby zdążyć popracować dodatkową godzinę nad układaniem zawartości pudełka ze śniadaniem. Organizowane są wystawy i konkursy bento, także fotograficzne, istnieją też blogi na temat bento jako hobby. Japońscy socjolodzy i psycholodzy już ostrzegają w mediach, że bento to jeszcze jedno pole przesadnej w Japonii rywalizacji w niemal każdej możliwej dziedzinie.

Pudełka i pojemniki w których nosi się i jada bento to temat jakby osobny. Do najbardziej tradycyjnych i chyba najlepszych należą drewniane pudełka zwane wappa, wyrabiane ręcznie metodą rzemieślniczą przez specjalne warsztaty. Surowcem jest głównie wysokiej jakości drewno cyprysowe lub cedrowe pocięte w cienkie paski odpowiedniej grubości, które najpierw sparza się i namacza w gorącej wodzie, aby nabrały elastyczności,  a następnie formuje na specjalnym obłym „kopycie” drewnianym  i „zszywa” tasiemką z kory wiśni. Takie drewniane pudełka wyciągają nadmiar wilgoci z włożonego do nich ryżu, dzięki czemu ryż nie klei się zanadto. Poza tym ryż przechodzi wtedy dodatkowo ciekawym aromatem drewna. W prefekturze Akita, gdzie wyrabia się ich najwięcej, ulubionym surowcem jest drewno cedrowe. W przypadku najczęściej produkowanych pudełek piętrowych, wnętrze górnego pokładu pokrywa się laką, co zapewnia wodoszczelność i większą trwałość. Dzięki temu soki i sosy z górnego pokładu nie przesączają się na dolny, gdzie zwykle wkłada się jeszcze ciepły ryż.

 

Wokół tradycji bento rozwinęła się cała kultura, także style kulinarne i lokalne odmiany potraw, restauracje itp. Do tej tradycji sięgaja korzenie sushi, sashimi, hannari, kaiseki – wyrasta z nich wielka i ważna część kultury Japonii, wszystko to co pokazuje świat w miniaturze, jak bonsai, ikebana etc.  Zapraszam teraz na półgodzinny film, który ciekawie pokazuje i streszcza prawie  wszystko to, co zostało tu omówione.

 

 

KOMENTARZE

  • Kamczatka
    Ekologiczna kuchnia na Kamczatce 8-))))

    https://pbs.twimg.com/media/CpM-jxzWIAAq5xW.jpg

    5+

    Pozdrawiam

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031